3 kwietnia 1941 roku w Budapeszcie, nie chcąc zaakceptować udziału Węgier w napaści na Jugosławię, Pal Teleki popełnił samobójstwo. W liście pożegnalnym napisał: „Naród czuje, że straciliśmy nasz honor. Sprzymierzyliśmy się z draniami. Staniemy się narodem śmieci. Ja jestem temu winny.”
Pal Teleki był politykiem węgierskim, geografem, członkiem Węgierskiej Akademii Nauk. W latach 1919-1920 piastował stanowisko ministra spraw zagranicznych Węgier. Był dwukrotnie premierem Węgier (1920-1921 i 1939-1941).
Na szczególną uwagę zasługuje jego postępowanie wobec Polski i Polaków oraz okazana przez niego daleko idąca pomoc, która sięga roku 1920. W początkach lipca 1920 roku rząd Węgier, na czele z premierem Pál Telekim, podjął decyzję o udzieleniu militarnej pomocy Polsce, przekazując nieodpłatnie i dostarczając w krytycznym momencie wojny polsko-bolszewickiej na własny koszt, drogą przez Rumunię, zaopatrzenie wojskowe: 48 milionów naboi karabinowych do Mausera, 13 milionów naboi do Mannlichera, amunicję artyleryjską, 30 tysięcy karabinów Mauser oraz kilka milionów części zapasowych, 440 kuchni polowych i 80 pieców polowych. W lipcu 1939 roku Teleki, powołując się na względy natury moralnej i historycznej, odmówił wzięcia udziału w przygotowywanej przez Trzecią Rzeszę inwazji na Polskę. W wysłanej do Hitlera depeszy napisał, że prędzej wysadzi własne linie kolejowe, niż weźmie udział w inwazji na Polskę. W pierwszej połowie października 1939 roku na terytorium Węgier przedostało się blisko 50 000 Polaków (40 000 żołnierzy i 10 000 osób cywilnych). Opiekę nad nimi sprawował Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami, którego zadaniem było zapewnienie zakwaterowania i zorganizowanie żywności dla uchodźców z Polski. Żołnierze trafiali do obozów dla internowanych, jednak nie byli zbyt restrykcyjnie pilnowani. Sporej grupie żołnierzy generała Stanisława Maczka z 10 Brygady Kawalerii udało się wydostać z obozów internowania i przedostać do Francji, gdzie w 1940 roku zaczęli działać pod nazwą 10. Brygady Kawalerii Pancernej.
23 marca 2001 roku Pal Teleki został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi RP za wybitne zasługi w niesieniu pomocy polskim uchodźcom w czasie II wojny światowej.
Co by było z Polską i Europą, gdyby ten człowiek nie pomógł nam w krytycznym momencie walki z bolszewikami? Kiedyś przyjaźń, honor, etyka, lojalność i zwykła przyzwoitość były czasami kojarzone z elitami rządzącymi. Oby powrócili ludzie na poziomie premiera Pála Telekiego.
„Szukaj w kimś trzech rzeczy: inteligencji, energii i uczciwości (integralność). Jeśli nie posiada ostatnie z nich, nawet nie zawracaj sobie nim głowy.” Warren Buffett
Inteligentni i energiczni ludzie bez zasad moralnych są niebezpieczni. Buffett stawia na charakter. Błyskotliwy, pracowity kłamca cię zniszczy. Uczciwość jest filtrem. Bez niej inne pozytywne cechy stają się bronią przeciwko tobie, a nie narzędziami dla obopólnych korzyści.
Dodaj komentarz